WSZYSTKO CO POWINNAŚ WIEDZIEĆ NA TEMAT SŁODZIKÓW.

Substancje słodzące. 
 
Wiemy, że cukier w nadmiarze jest szkodliwy. Powoduje wzrost masy ciała, problemy z gospodarka węglowodanową, złą kondycję skóry oraz kiepskie samopoczucie i wahania nastroju. 
Wiemy, więc próbujemy go unikać, ale tak aby nie odmawiać sobie przyjemnego, słodkiego smaku. Dlatego sięgamy po substancje słodzące albo produkty, które je zawierają. Często znajdziemy je w składzie produktów oznaczonych hasłami "dietetyczne", "light" czy "bez cukru". Warto więc zawsze sprawdzić etykietę i skład produktu, aby zobaczyć czy w zamian za cukier przypadkiem nie znajdziemy tam dodatku słodziku.
 
Rynek słodzików rozwija się w ostatnich latach bardzo prężnie. Ze względu na rosnącą świadomość społeczeństwa oraz wzrost ilości zachorowań na cukrzycę czy inne zaburzenia metabolizmu węglowodanów coraz częściej szuka się alternatyw dla białego cukru. Szuka się i znajduje je na półkach supermarketów, sklepów ze zdrową żywnością czy czeluściach Internetu. Mnogość tych substancji może jednak zniechęcić do czynienia szerszych poszukiwań w temacie ich zastosowania, wpływu na zdrowie oraz ewentualnych korzyści i zagrożeń wynikających z ich stosowania. 
Dlatego też zbiór najważniejszych informacji znajdziesz tutaj. 
 
Do najpopularniejszych substancji słodzących niosących wartość kaloryczną zalicza się sacharozę (cukier) oraz fruktozę, niegdyś szeroko polecaną jako zdrowy zamiennik cukru. Oba te związki są uznane przez FDA (Food and Drug Administartion) za całkowicie bezpieczne, jednak zaznacza się, że ich nadmierne dzienne spożycie powoduje szereg niekorzystnych dla zdrowia skutków. 

 

 

 
Fruktoza
 
Węglowodan prosty występujący naturalnie w owocach i miodzie, najsłodszy i najlepiej rozpuszczalny w  wodzie spośród wszystkich sacharydów. Mimo, iz budową swą przypomina glukozę, ulega znacznie wolniejszemu wchłanianiu, a więc powoduje zdecydowanie wolniejszy wzrost poziomu glukozy we krwi. Do niedawna była ona często polecana osobom chorującym na cukrzycę ze względu na tę właściwość. W związku z tym, że fruktoza jest jednak metabolizowana w sposób bardzo odmienny od glukozy, to jej nadmiar nie może być zmagazynowany w żadnej formie. Nadmiar fruktozy w diecie powoduje zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi oraz zawartości kwasu moczowego we krwi, mogącego prowadzić do powstania dny moczanowej. Liczne badania wskazują również na to, że fruktoza spożywana w nadmiarze jest związana z występowaniem podwyższonego poziomu triglicerydów we krwi, stłuszczenia wątroby oraz zwiększeniem oporności tkanek na insulinę (insulinooporność). Dodatkowo, jeśli absorbcja fruktozy ze światła jelita nie będzie prawidłowa dojdzie również do powstania objawów dyspeptycznych a nawet nasilenia objawów związanych z refluksem. 
Szczególną uwagę należy zwrócić na wynalazek zwany syropem glukozowo-fruktozowym, który jest stosowany przez producentów bardzo chętnie ze względu na posiadanie większej siły słodzącej od sacharozy. Należy bezwzględnie unikać produktów zawierających tę substancję w swym składzie. A sprawdzać trzeba prawie wszystko: napoje, dżemy, desery, słodycze, napoje mleczne, a nawet wędliny. 
Uważa się jednak za bezpieczne spożywanie fruktozy w naturalnej formie- w owocach i w zalecanej ilości (ok 1-2 porcji owoców z 5 porcji warzyw i owoców dziennie). 
 
Pozostałe substancje słodzące można podzielić na syntetyczne (bezkaloryczne) oraz półsyntetyczne (polialkohole, o kaloryczności nieco niższej od cukru). 
 
Słodziki syntetyczne, które już w małych ilościach wielokrotnie przewyższają słodkość cukru, nazywane są również słodzikami niskokalorycznymi, nie odżywczymi czy bezkalorycznymi (ze względu na bardzo niską podaż kalorii w porcji wystarczającej do osłodzenia) a ich kaloryczność przyjmuje się zwykle jako O. Do tej grupy należą m.in.: Acesulfam K, Aspartam, Neonatam, Sacharyna, Sukraloza. Do słodzików niskokalorycznych należą także Glikozydy stewiolowe, będące naturalnym składnikiem stewii. 
Słodkość każdej z tych substancji przewyższa słodkość sacharozy od kilkuset do nawet kilku tysięcy razy. Ich stosowanie uznane zostało za bezpieczne przez FDA, wyznaczono jednak dawki dopuszczalnego dziennego spożycia, których nie należy przekraczać. 
Najwięcej kontrowersji wzbudza Aspartam. Istnieją doniesienia naukowe, mówiące o jego niekorzystnym działaniu na komórki, aktywowaniu procesów z udziałem wolnych rodników oraz kancerogenności, jednak nie zmieniają one w żaden sposób stanowiska FDA w temacie tej substancji. Powszechnie wiadomo jednak, że kobiety w ciąży powinny powstrzymać się od spożywania sacharyny, gdyż ma ona zdolność przenikania przez łożysko do płodu. Istnieją również badania, które mówią, iż grupa tych substancji słodzących może zaburzać odczucia głodu i sytości w mózgu, zmniejszać uczucie sytości po zjedzonym posiłku, a przez to powodować większe (kompensacyjne) spożycie kalorii. 

 

 

 
 
Stevia 
Stewia to roślina pochodząca z Paragwaju i Brazylii, wykorzystywana już wiele lat wcześniej przez zamieszkujące tamte tereny plemiona. Jej właściwości słodzące zawarte są w liściach, z których wyodrębniono grupę substancji zwanych glikozydami stewiolowymi, które to właśnie odpowiadają za jej słodki smak. Jest ona polecana osobom z nadwaga i otyłością, ponieważ jej spożywanie nie dostarcza energii. Glikozydy stewiolowe mogą również łagodnie obniżać ciśnienie krwi u osób z podwyższonym ciśnieniem krwi oraz wpływać na obniżenie stężenia glukozy we krwi. 
Wykazano, iż w porównaniu z innymi substancjami słodzącymi stewia powoduje obniżenie poziomu glukozy we krwi (znaczniej niż aspartamem) oraz obniżenie poziomu insuliny we krwi (w porównaniu z aspartamem i sacharozą) 
Co ciekawe, mimo, iż glikozydy stewiolowe są substancją pochodzenia naturalnego stosowanie ich w przemyśle spożywczym było przez wiele lat niedozwolone, również na terenie Unii Europejskiej. Badania, które dowodziły bezpieczeństwa jej stosowania uznano za niewystraczające, a ponadto pojawiły się sugestie o możliwym działaniu mutagennym. Ostatecznie Komitet Ekspertów ds. Dodatków do Żywności wydał w 2008 roku oświadczenie o braku potwierdzonego szkodliwego działania na organizm człowieka, a 3 lata później glikozydy stewiolowe zostały dopuszczone do stosowania jako naturalna substancja słodząca. 
 

 

 
 
Drugą grupę substancji słodzących stanowią polialkohole (poliole) 
 
Polialkohole to grupa półsyntetycznych wypełniaczy, zwanych również poliolami, alkoholami cukrowymi lub wodorotlenowymi, których słodkość równa jest sacharozie lub nieco niższa. Przyjmuje się jednak, że kaloryczność każdej substancji z tej grupy to 2,4 kcal/g. Naturalnie występują one w roślinach oraz owocach, m.in. w śliwkach, gruszkach, brzoskwiniach, jabłkach czy malinach. Zalicza się tu takie związki jak: ksylitol, sorbitol, laktitol, maltiotol, mannitol czy izomalt. Proces wchłaniania tych związków w układzie pokarmowym człowieka jest raczej powolny i nie powoduje skokowego wydzielania insuliny. Związki te są chętnie wykorzystywane przez producentów żywności, gdyż zwiększają one objętość produktu oraz cechują się dużą stabilnością chemiczną. Posiadają charakterystyczny "efekt chłodzący" po ich spożyciu (szczególnie sorbitol). 
Z uwagi na to, że zarówno polialkohole, jak i omawiana wcześniej fruktoza, należą do substancji pochodzenia naturalnego nie wyznaczono dla nich wskaźnika ADI – dopuszczalnego dziennego spożycia. Na szczególną uwagę wśród produktów z tej grupy zasługuje ksylitol- zwany również cukrem brzozowym. Słodzik ten dodatkowo wyjątkowo dobrze wpływa na stan jamy ustnej- zmniejsza ilość bakterii powodujących próchnicę, zwiększa wydzielanie śliny, chroni przed tworzeniem płytki nazębnej i próchnicy. 
 
Podsumowując- istnieje wiele potencjalnych korzyści z używania słodzików: mogą one skutecznie obniżać podaż kalorii w ciągu dnia, regulować poziom glukozy we krwi oraz dobrze wpływać na stan naszych zębów, jednak, po pierwsze- nigdy nie należy przekraczać dawki ADI, po drugie- należy pamiętać, że są to substancje stosunkowo nowe na rynku, istnieje wiele sprzecznych informacji i wyników badań i zapewne jeszcze wiele kwestii wyjaśni się w najbliższym czasie.  
 
Mimo tego zachęcam do ograniczania cukru w diecie, nie tylko do zastępowania go innymi produktami słodzącymi, a także do szukania jak najbardziej naturalnych form substancji słodzących (np stewia). A o innych, naturalnych zastępnikach cukru będzie osobno.   
 
 
 
1.Position of the American Dietetic Association: use of nutritive and nonnutritive sweeteners. American Dietetic Association. J Am Diet Assoc. 2004 Feb;104(2):255-75. 

2. Substancje intensywnie słodzące – alternatywa dla cukru w czasach otyłości i cukrzycy Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2015, s. 89-93; Zygmunt Zdrojewicz, Olga Kocjan, Aleksandra Idzior 

3.Nonnutritive Sweeteners: Current Use and Health Perspectives A Scientific Statement from the American Heart Association and the American Diabetes Association- Christopher Gardner, PHD; Chair, Judith Wylie-Rosett, EDD Diabetes Care. 2012 Aug; 35(8): 1798–1808.

4.Additional Information about High-Intensity Sweeteners Permitted for use in Food in the United States www.fda.gov

5.KORZYŚCI I ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z KONSUMPCJĄ NATURALNYCH ZAMIENNIKÓW SACHAROZY; Joanna Grupińska, Teresa Grzelak, Marcelina Walczak,Marta Kramkowska, Krystyna Czyżewska BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVIII, 2015, 1, str. 1 – 10

6.Effects of stevia, aspartame, and sucrose on food intake, satiety, and postprandial glucose and insulin levels; Stephen D. Antona, Corby K. Martina, Hongmei Hana, Sandra Coulona, William T. Cefalua, Paula Geiselmana, c, Donald A. Williamsona; Appetite; Volume 55, Issue 1, August 2010, Pages 37–43

Artykuły

01 wrz 2018
Rozluźnienie i większa sprawność mięśni? Magnez jest niezbędny!

Rozluźnienie i większa sprawność mięśni? Magnez jest niezbędny!

Magnez niewątpliwie zalicza się do tych minerałów, których obecność w organizmie żywych organizmów jest niezbędna. Co interesujące, optymalna dawka magnezu ma również znaczny wpływ na skuteczność diet odchudzających. Przekonajmy się, dlaczego...

Więcej
17 sie 2018
Dobry suplement? Nie bez tych witamin.

Dobry suplement? Nie bez tych witamin.

Świadomość tego, że dla prawidłowego funkcjonowania psychofizycznego konieczne jest dostarczanie organizmowi witamin i minerałów jest powszechna. Grupą, w której zapotrzebowanie na witaminy wzrasta są nie tylko osoby przechodzące okres rekonwalescencji czy zmagające się z chorobami, lecz także sportowcy. W zależności od wieku, płci, kondycji oraz tego, jak często podejmowany jest wysiłek fizyczny warto rozważyć suplementację.

Więcej
19 lip 2018
Witamina B - sprzymierzeniec w odchudzaniu!

Witamina B - sprzymierzeniec w odchudzaniu!

Prawidłowe przyswajanie witamin z grupy B ma wpływ na funkcjonowanie człowieka we wszystkich dziedzinach. Awitaminoza może prowadzić do pogorszenia się stanu zdrowia, a także przeszkodzić w walce o wymarzoną sylwetkę. Zbilansowana dieta powinna dostarczać organizmowi niezbędnych mikro- i makroskładników. Wśród tych pierwszych szczególne miejsce dla pracy układu ruchowego i nerwowego mają witaminy B6 i B12.

Więcej

Przepisy

30 lip 2018
Proteinowe Pancakes, czyli puszyste naleśniki z odżywką białkową o smaku mango!

Proteinowe Pancakes, czyli puszyste naleśniki z odżywką białkową o smaku mango!

Szukasz przepisu na szybkie śniadanie? Sprawdź jak przyrządzić pancakes z odżywką białkową jako kremem, gwarantujemy, że wyjdzie pyszne ;)

Więcej
24 maj 2018
Kruche ciasto z bezą i rabarbarem

Kruche ciasto z bezą i rabarbarem

Powoli zaczyna się sezon owocowy, więc z chęcią będę korzystała z tych możliwości, że dużo pysznych owoców sezonowych znajdę w sklepie. Oprócz owoców na półce można znaleźć również rabarbar z którego to wychodzi pyszne ciasto! Masz ochotę na ciasto rabarbarowe z bezą? Jeśli tak to pomogę go wam wykonać :)

Więcej
05 kwi 2018
Trufle czekoladowe w dwóch odsłonach

Trufle czekoladowe w dwóch odsłonach

Zapraszam do eksperymentów z pralinkami czekoladowymi. Dzisiaj chciałam pokazać Wam przepis najprostszy z możliwych znaleziony w starym zeszycie z kulinarnymi zapiskami, wzbogacony o wersję trufli dla osób ćwiczących.

Więcej