Suplementy diety - co kryje się pod tym pojęciem? Czy warto je stosować?

suple

 

 

 

Suplement, czyli co?

 

Suplement, czyli "dodatek uzupełniający dzieło, uzupełnienie, dodatek", jak wskazuje sama definicja, zasięgnięta wprost ze słownika języka polskiego jest czymś, co stanowi element pomocniczy. W przypadku suplementów diety nietrudno domyślić się, iż chodzi o coś, co wspomoże nasze żywienie. Jego funkcją będzie dostarczenie tego, czego w diecie brakuje z różnych przyczyn: szybkiego trybu życia i braku czasu, zwiększonego zapotrzebowania, czy zmniejszonej podaży wynikającej z braku różnorodności. To proste rozumowanie pokrywa się z definicją ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Z 2015 r., poz 594), mówiącej, iż: "suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzony do obrotu w formie ułatwiającej dawkowanie (...) z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego". Powstaje zatem ostateczna definicja suplementu diety, jako dodatku do diety, który może wspomagać stan zdrowia, lecz nie ma właściwości leczniczych.

 

Aby produkt był suplementem.

 

Każdy produkt, który ma być wprowadzony do obrotu jako suplement diety musi zostać dopuszczony do obrotu przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). Nie ma jednak obowiązku wykonywania kontroli jakości, ani prowadzenia badań klinicznych, tak jak jest to w przypadku produktów leczniczych. Na etykiecie suplementu powinny jednak obowiązkowo znajdować się m.in. takie informacje jak: określenie "suplement diety", nazwa kategorii składników odżywczych lub substancji charakteryzującej produkt, zalecana porcja produktu do spożycia w ciągu dnia, stwierdzenie, że suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety oraz informacja o konieczności przechowywania suplementu w miejscu niedostępnym dla małych dzieci. Zawartości witamin, minerałów lub innych substancji mających wykazywać efekt odżywczy lub fizjologiczny powinny być podawane w przeliczeniu na zalecaną do spożycia dzienną porcję.

 

Czy każdy potrzebuje suplementów?

 

Wiadomo jest, że zbilansowana i różnorodna dieta powinna dostarczać wszystkich potrzebnych do właściwego funkcjonowania witamin i minerałów. Niewystarczająca podaż któregoś ze składników pokarmowych , witamin czy minerałów może prowadzić do niekorzystnego wpływu na organizm, rozumianego przez zmniejszenie odporności, trudności z koncentracją, zwiększenie wrażliwości na szkodliwe działanie czynników środowiskowych (w tym stresu), złe samopoczucie, a nawet zaburzenia wzrostu i rozwoju czy zmian fizjologicznych czy morfologicznych. Z wielu przyczyn jednak zasady zdrowego odżywiana nie są powszechnie stosowane, dlatego najprostszym rozwiązaniem w tym wypadku wydaje się być suplementacja. Można zatem wysunąć przypuszczenie, że żadnej suplementacji nie potrzebują jedynie osoby, które odżywiają się na tyle różnorodnie, że ich dieta obfituje w całą gamę świeżych owoców i warzyw (niezależnie od pory roku) oraz tłustych ryb dobrej jakości, nasion i orzechów oraz stosują się do wszystkich zasad dotyczących zdrowego odżywiania i realizują je codziennie. Przypuszczalnie więc, zdecydowana większość społeczeństwa z różnych powodów niestety nie należy do tej grupy osób.

 

Co można suplementować?

 

W ofercie firm produkujących suplementy można znaleźć szeroki wachlarz produktów, począwszy od pojedynczych witamin czy minerałów w różnych formach, poprzez preparaty witaminowo-mineralne, potocznie zwane multiwitaminami, aż do ekstraktów roślinnych, błonnika pokarmowego, probiotyków czy specyfików mających ukierunkowane działanie w jednym obszarze. Można tu wyróżnić cieszące się dużą popularnością suplementy wspomagające odchudzanie (mieszanki stworzone zwykle z wielu związków), opóźniające procesy starzenia, wpływające na układ nerwowy, koncentrację i witalność, wpływające na prawidłowy proces widzenia, wspomagające narządy ruchu czy też poprawiające kondycję skóry, włosów i paznokci. Jest zatem w czym wybierać. Osobny, ogromny sektor stanowią suplementy dla sportowców o różnorakim działaniu. Znaleźć można w nim preparaty wspomagające budowę siły i masy mięśniowej, wspomagające sprawność i wydolność czy też powodujące szybsze tempo spalania tłuszczu. Są one obecnie bardzo pożądane i niezwykle popularne, gdyż chęć osiągnięcia swoich celów w sporcie szybciej i łatwiej jest niezwykle kusząca.

 

Co sportowcowi (nie)zbędne?

 

Jako, że sportowcy są szczególną grupą konsumentów na rynku suplementów, istnieje dla nich bardzo wiele specyfików, stworzonych specjalnie dla konkretnych rodzajów sportu i efektów jakie mają wywoływać, zawierających różne rodzaje substancji lub ich mieszanki, a także dedykowanych na określone pory dnia. Ta grupa konsumentów ze względu na intensywną aktywność fizyczną i potrzebę dostarczenia większej ilości niektórych składników pokarmowych nierzadko potrzebuje wparcia w formie suplementu dla osiągnięcia zamierzonych efektów treningowych. Jeśli osoba ćwicząca trenuje na poziomie zawodniczym (niezależnie od tego czy są to dyscypliny siłowe, wytrzymałościowe czy siłowo-wytrzymałościowe) ważna staje się również poprawa wydolności, szybka regeneracja oraz zmniejszanie bolesności potreningowej. W takiej sytuacji oprócz podstawowej suplementacji składnikami pokarmowymi , potrzebne będzie włączenie kompletnego planu suplementacji, mającego na celu pomoc w osiąganiu określonych celów sportowych z jak najlepszym efektem i jak najmniejszymi negatywnymi konsekwencjami dla organizmu.

 

Czy suplementy dla sportowców naprawdę działają?

 

Mimo, iż suplement wprowadzany na rynek nie musi mieć udowodnionego działania, to wiele badań naukowych skupia się na sprawdzaniu skuteczności suplementów sportowych. Opierając się na wnioskach badaczy można sformułować taki plan suplementacji, który będzie zawierał optymalną dawkę suplementów potrzebną do osiągnięcia maksymalnych efektów. Zastosowanie zbyt małej lub zbyt dużej dawki może niejednokrotnie powodować brak oczekiwanych efektów. Należy również pamiętać, że przeprowadzane badania często zaprzeczają sobie w uzyskanych wnioskach. Należy wtedy wziąć pod uwagę dobranie grupy docelowej, wielkość badania, lokalizację oraz czas trwania, gdyż często te zmienne mogą świadczyć o uzyskaniu różnych wyników. Istnieją jednak suplementy, dobrze zbadane pod względem skuteczności, których rozważne zastosowanie przyniesie poprawę kompozycji ciała oraz korzystne kształtowanie wydolności sportowej. Wśród takich takich substancji na uwagę zasługują:

  • kreatyna, czyli jeden z najbardziej poznanych suplementów, który po odpowiedniej suplementacji powoduje zwiększenie siły i zapewnia szybszą regenerację mięśniową;
  • beta-alanina, mająca działanie buforujące w tkance mięśniowej, co przekłada się na poprawę siły mięśniowej, oddalenie zmęczenia mięśniowego oraz poprawienie składu ciała;
  • kofeina, należąca do grupy stymulantów, posiadające udowodnione działanie w poprawie siły i zmniejszeniu odczuwanego zmęczenia;
  • HMB, działający antykatabolicznie i anabolicznie, znajdujący zastosowanie w poprawie wydolności szczególnie u osób rozpoczynających treningi czy ludzi starszych;
  • odżywki z białka serwatkowego, pomagające zwiększyć siłę i masę mięśniową, nawet u osób nietrenujących;
  • antyutleniacze, mające na celu redukcję ilości wolnych rodników po wysiłku fizycznym (który powoduje ich wzrost), ale również działające ochronnie przed chorobami związanymi z wiekiem- zaćmą, chorobami serca i niektórymi formami raka;
  • sok z buraków, będący bogatym źródłem azotanów, zwiększający wytrzymałość i wydolność sportową oraz obniżający ciśnienie krwi, pozwalając na dłuższy wysiłek.

 

 

Czy każdy suplement to steryd?

 

Nie, do grupy tzw "sterydów" zaliczyć można pochodne testosteronu, a także prohormony czy prekursory sterydów. Stosowanie suplementów w tej grupy wiąże się z ingerencją w gospodarkę hormonalną organizmu i może przynieść wiele niekorzystnych efektów zdrowotnych. Prowadzone dotychczas badania nie potwierdzają skuteczności terapii tego rodzaju specyfikami. Dodatkowo, substancje te są zakazane przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski a ich stosowanie mogłoby dać pozytywny wynik w próbie antydopingowej. Należy pamiętać, że preparaty anaboliczne (np. kreatyna) nie są sterydami i są dozwolone w stosowaniu. Inną substancją, której należy się wystrzegać jest efedryna, wykazująca silne właściwości stymulujące, stosowana czasem jako dodatek do suplementów poprawiających wydolność czy stymulujących spalanie tkanki tłuszczowej, powodująca równocześnie wiele niekorzystnych skutków zdrowotnych.

 

Jak wybrać najlepiej dla siebie?

 

Należy rozważnie podchodzić do stosowania jakichkolwiek suplementów. Ważne jest sprawdzanie etykiety i producenta specyfiku przed jego zakupem i upewnienie się, że w składzie produktu nie znajdują się żadne substancje zakazane i produkt jest bezpieczny. Suplementacja powinna być dobrana indywidualnie, gdyż nie każda substancja wywoła taki sam, pożądany efekt u każdej osoby. Rozsądne jej dobranie i systematyczność w stosowaniu może natomiast wymiernie polepszyć efekty treningowe i wyniki sportowe oraz satysfakcję z uprawiania sportu.

 

 

 

 

 

 

  1. Żywienie w sporcie, A.Bean, Wydawnictwo Zysk i S-ka: Poznań, 2014
  2. Suplementy diety. Część II. Wybrane składniki suplementów diety oraz ich przeznaczenie, H. Bojarowicz, P. Dźwigulska, Hygeia Public Health 2012, 47(4): 433-441
  3. Suplementy diety a regulacje prawne, S. Skrzyńska, Współczesna Dietetyka 4/2016
  4. Przegląd skuteczności i zastosowania suplementów w sportach siłowych, D. Parol, Współczesna Dietetyka 7/2016

 

 

 

Artykuły

19 lip 2018
Witamina B - sprzymierzeniec w odchudzaniu!

Witamina B - sprzymierzeniec w odchudzaniu!

Prawidłowe przyswajanie witamin z grupy B ma wpływ na funkcjonowanie człowieka we wszystkich dziedzinach. Awitaminoza może prowadzić do pogorszenia się stanu zdrowia, a także przeszkodzić w walce o wymarzoną sylwetkę. Zbilansowana dieta powinna dostarczać organizmowi niezbędnych mikro- i makroskładników. Wśród tych pierwszych szczególne miejsce dla pracy układu ruchowego i nerwowego mają witaminy B6 i B12. Od czego zależy ich prawidłowy poziom or

Więcej
16 lip 2018
Kwasy tłuszczowe Omega 3 - czyli jeden z bardzo istotnych budulców naszych komórek.

Kwasy tłuszczowe Omega 3 - czyli jeden z bardzo istotnych budulców naszych komórek.

Zdrowe sposoby na odchudzanie coraz częściej zastępują szkodliwe diety eliminujące większość wartościowych składników odżywczych. Z drugiej jednak strony - niektórych substancji w odpowiedniej ilości nie da się łatwo dostarczyć bazując tylko na zdrowym i zróżnicowanym jadłospisie. Jednym z komponentów, których nie powinno brakować ani w diecie, ani w wartościowym suplemencie są...tłuszcze. Oczywiście nie byle jakie tłuszcze, lecz kwasy tłuszczow

Więcej
27 cze 2018
Pokrzywa - panaceum na dolegliwości i sojusznik w odchudzaniu

Pokrzywa - panaceum na dolegliwości i sojusznik w odchudzaniu

Ziołolecznictwo posiada wielowiekową tradycję - było praktykowane już w czasach starożytnych. Co znamienne, doceniano nie tylko gatunki "szlachetne", lecz również rosnące dziko zioła. Pokrzywa zajmuje istotne miejsce w historii fitoterapii. O jej zaletach i zastosowaniu w suplemencie białkowym ONLY FOR WOMEN przeczytacie w tym wpisie.

Więcej

Przepisy

30 lip 2018
Proteinowe Pancakes, czyli puszyste naleśniki z odżywką białkową o smaku mango!

Proteinowe Pancakes, czyli puszyste naleśniki z odżywką białkową o smaku mango!

Szukasz przepisu na szybkie śniadanie? Sprawdź jak przyrządzić pancakes z odżywką białkową jako kremem, gwarantujemy, że wyjdzie pyszne ;)

Więcej
24 maj 2018
Kruche ciasto z bezą i rabarbarem

Kruche ciasto z bezą i rabarbarem

Powoli zaczyna się sezon owocowy, więc z chęcią będę korzystała z tych możliwości, że dużo pysznych owoców sezonowych znajdę w sklepie. Oprócz owoców na półce można znaleźć również rabarbar z którego to wychodzi pyszne ciasto! Masz ochotę na ciasto rabarbarowe z bezą? Jeśli tak to pomogę go wam wykonać :)

Więcej
05 kwi 2018
Trufle czekoladowe w dwóch odsłonach

Trufle czekoladowe w dwóch odsłonach

Zapraszam do eksperymentów z pralinkami czekoladowymi. Dzisiaj chciałam pokazać Wam przepis najprostszy z możliwych znaleziony w starym zeszycie z kulinarnymi zapiskami, wzbogacony o wersję trufli dla osób ćwiczących.

Więcej